Dieta keto: czym jest, jak działa ketoza i dla kogo jest ta dieta
Najważniejsze
Dieta keto to model żywienia z bardzo małą ilością węglowodanów, zwykle 20-50 g dziennie, i dużą ilością tłuszczu. Po wyczerpaniu zapasów glikogenu organizm zaczyna wytwarzać ciała ketonowe i wchodzi w ketozę. Przy cukrzycy, lekach na nią i innych chorobach przewlekłych sposób żywienia ustala się najpierw z lekarzem lub dietetykiem.
Czym jest dieta ketogeniczna?
Dieta keto, keto dieta i dieta ketogeniczna to nazwy tego samego modelu. Polega on na ograniczeniu węglowodanów i zwiększeniu udziału tłuszczu, który zwykle daje 70-80% kaloryczności jadłospisu. Ketoza pojawia się przy 20-50 g węglowodanów dziennie, a w praktyce limit to poniżej 50 g na dobę, często poniżej 20 g. Białka jest umiarkowanie, a celem całego układu jest ketoza.
Dieta nie powstała jako sposób na odchudzanie. Pierwotnie opracowano ją jako metodę terapeutyczną przy padaczce lekoopornej i cukrzycy, według doz.pl.
Jak działa ketoza?
Ketoza to stan, w którym głównym paliwem organizmu są tłuszcze i ketony, a nie glukoza. Dochodzi do niego etapami:
- Ograniczasz węglowodany, więc spada poziom insuliny.
- Organizm zużywa zapasy glikogenu, czyli zmagazynowanej glukozy.
- Zaczyna rozkładać tłuszcz, a wątroba wytwarza z niego ciała ketonowe.
- Ketony stają się głównym źródłem energii.
Przestawienie organizmu na energię z tłuszczu nazywa się ketodaptacją i trwa dłużej niż samo wejście w ketozę.
Ile trwa wejście w ketozę?
Do ketozy nie dochodzi po określonej liczbie godzin postu. Zapasy glikogenu wyczerpują się po 1-2 dniach ograniczenia węglowodanów, według braciarodzen.pl, i od tego momentu organizm sięga po tłuszcz. Pełna ketodaptacja trwa zwykle około miesiąca. To dwa różne pojęcia: ketoza zaczyna się szybko, a stabilne funkcjonowanie na ketonach przychodzi później.
Co się dzieje w pierwszych tygodniach?
W okresie adaptacji mogą pojawić się biegunka, omdlenia, spadek energii i kondycji oraz problemy ze snem. Omdlenia i silne osłabienie to powód, by skontaktować się z lekarzem. W tym czasie pilnuj nawodnienia. Same objawy nie dowodzą ketozy, bo mogą mieć inne przyczyny.
Jakie są rodzaje diety keto?
Podstawą jest standardowa dieta ketogeniczna (SKD). Pozostałe warianty zmieniają proporcje makroskładników albo sposób stosowania.
| Wariant | Na czym polega |
|---|---|
| SKD (standardowa) | stałe, bardzo niskie węglowodany na co dzień: węglowodany 5-10%, białko 20-25%, tłuszcze 70-80% |
| TKD (ukierunkowana) | odmiana diety keto o innym rozłożeniu węglowodanów niż w SKD |
| CKD (cykliczna) | okresy diety keto przeplatane innym sposobem żywienia |
| HPKD (wysokobiałkowa) | więcej białka kosztem tłuszczu |
| VLCKD (bardzo niskokaloryczna) | 600-800 kcal dziennie przez ok. 12 tygodni, białko poniżej 75 g na dobę |
| MCT | odmiana z tłuszczami średniołańcuchowymi |
VLCKD wymaga konsultacji, więc nie jest wariantem do samodzielnego stosowania.
Co można jeść na diecie keto, a czego unikać?
Wybieraj tłuste mięso, ryby, jaja, sery, orzechy i warzywa o małej ilości węglowodanów.
Można jeść:
- tłuste mięso,
- ryby, na przykład makrelę i halibuta, oraz owoce morza,
- jaja i sery,
- orzechy i nasiona,
- oliwę i olej kokosowy,
- warzywa kapustne i liściaste.
Należy unikać:
- słodyczy i napojów gazowanych,
- makaronu i ryżu,
- produktów pszennych, w tym pieczywa,
- warzyw bogatych w węglowodany.
Większość tych produktów kupisz bez szukania specjalistycznych sklepów, na przykład w sklepach spożywczych w Lesznowoli.
Dla kogo dieta keto, a kiedy lepiej jej nie stosować?
To zależy od stanu zdrowia i przyjmowanych leków. Dieta może pomagać w padaczce lekoopornej, od której zaczęła się jej historia. Wśród minusów medicover.pl wymienia hipoglikemię (spadek poziomu cukru we krwi), wzrost cholesterolu LDL i niedobory składników odżywczych. Dochodzą do tego objawy adaptacji: biegunka, spadek energii, problemy ze snem.
Osoby, które przyjmują leki na cukrzycę, w tym inhibitory SGLT2, oraz chorujące przewlekle, ustalają sposób żywienia z lekarzem i dietetykiem. Przed samodzielnym startem odpowiedz sobie na kilka pytań:
- Czy przyjmuję leki na cukrzycę, w tym inhibitory SGLT2?
- Czy mam chorobę przewlekłą?
- Czy mam skłonność do hipoglikemii?
- Czy mam podwyższony poziom cholesterolu LDL?
- Czy jestem w ciąży albo ją planuję?
Jedno „tak” wystarcza, by najpierw porozmawiać z lekarzem. Zacząłbym od badań i tej rozmowy, bo to one pokazują, czy keto w ogóle wchodzi w grę. Nawodnienie, elektrolity i suplementy też ustal z lekarzem lub dietetykiem, a pytania praktyczne możesz potem zadać farmaceucie w jednej z aptek w Lesznowoli.
Od czego zacząć, jeśli decyzja zapadła?
Ogranicz węglowodany stopniowo, zamiast odcinać je z dnia na dzień. Zaplanuj zakupy i jadłospis, a makroskładniki licz od początku, bo przy 20-50 g węglowodanów dziennie łatwo je przekroczyć. Cały plan skonsultuj z lekarzem lub dietetykiem. Jadłospisy i przepisy to osobne tematy.
Czy dieta keto pomaga schudnąć?
Może sprzyjać spadkowi masy ciała, zwłaszcza krótkoterminowo. Wyniki długofalowe nie uzasadniają jednak polecania keto każdemu. Ruch jest uzupełnieniem, nie obietnicą efektu. Jeśli chcesz połączyć dietę z treningiem, sprawdź siłownie w Lesznowoli.